Vì sao nông dân khó tiếp cận vốn vay nông nghiệp?

2018-06-28 14:17:04

Chính phủ đã có nhiều chính sách cho vay tín dụng nông nghiệp, nông thôn với lãi suất ưu đãi, nhưng nhiều nông dân vẫn chưa tiếp cận. Nguyên nhân chính là thủ tục rườm rà, các ngân hàng khi cho vay đòi hỏi phải có tài sản bảo đảm thế chấp...

Nhiều hỗ trợ vay vốn “trên giấy”

Có thể nói tín dụng cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn ngày một được quan tâm. Hiện nay đã có nhiều chủ trương, chính sách vay vốn ưu đãi được triển khai tới từng hộ nông dân. Mặc dù vậy, việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng từ ngân hàng của nông dân còn rất nhiều rào cản.

Những năm qua, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản hỗ trợ cho vay tín dụng nông nghiệp, trong đó có những ưu đãi dành riêng cho vay kinh tế trang trại như: chính sách ưu đãi khuyến khích hộ nông dân tích tụ, tập trung ruộng đất; gỡ khó trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; phát triển kinh tế trang trại từ các hộ gia đình lên quy mô doanh nghiệp …

Cùng với đó, Chính phủ đã xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp như sử dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp.

Đặc biệt, Chính phủ ban hành hai Nghị định “then chốt” hỗ trợ vốn cho lĩnh vực này là Nghị định 41 và Nghị định 55, quy định đối tượng khách hàng này vay vốn không cần tài sản đảm bảo và được vay tối đa đến 3 tỷ đồng. Điều này đã giúp kinh tế trang trại tăng nhanh về số lượng với nhiều thành phần kinh tế tham gia, góp phần đáng kể cho nền kinh tế Việt Nam.

Cụ thể, Nghị định 41 quy định các đối tượng khách hàng là cá nhân, hộ gia đình, hộ sản xuất – kinh doanh ở nông thôn, các hợp tác xã (HTX), chủ trang trại, tổ chức tín dụng được xem xét cho vay không có bảo đảm bằng tài sản tối đa từ 50 triệu đồng đến 500 triệu đồng tùy lĩnh vực, ngành nghề sản xuất – kinh doanh.

Theo đó, các cá nhân, hộ sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp được vay tối đa 50 triệu đồng; các hộ kinh doanh – sản xuất ngành nghề hoặc làm dịch vụ phục vụ nông nghiệp, nông thôn được vay tối đa 200 triệu đồng; riêng các HTX, chủ trang trại được vay tối đa 500 triệu đồng.

Còn theo Nghị định 55, cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác, hộ kinh doanh, HTX, liên hiệp HTX và chủ trang trại được tổ chức tín dụng cho vay không có tài sản đảm bảo theo 8 mức, tối đa từ 50 triệu đồng đến 3 tỷ đồng tùy đối tượng, lĩnh vực sản xuất – kinh doanh.

Tuy nhiên, đến nay kinh tế trang trại vẫn chủ yếu là các hộ gia đình với quy mô đất đai còn hạn hẹp, vốn đầu tư là vốn tự có và vốn vay của cộng đồng.


Trên thực tế, rất khó khăn để hộ trang trại tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi.

Nông dân khó tiếp cận tín dụng

Trên thực tế, rất khó khăn để hộ trang trại tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi này. Hiện nay, Có đến 60 – 70% nông dân được hỏi cho biết việc tiếp cận với nguồn vốn vay tín dụng vẫn còn rất khó khăn.

Với hơn 40 năm làm kinh tế trang trại, ông Đoàn Minh Chiến, chủ trang trại ở huyện Tân Uyên (Bình Dương) cho biết, đến nay gia đình ông lần đầu tiên nhận được một khoản hỗ trợ từ phía cơ quan chức năng là chi phí chứng nhận VietGAP. Còn lại, các khoản đầu tư, vay vốn, ông đều phải tự xoay xở. 

Ngay như thời điểm hiện tại, gia đình ông Chiến đang cần khoảng 3 tỷ đồng để đầu tư trồng 10 ha bưởi da xanh ruột hồng. Mặc dù ngành nông nghiệp Bình Dương cũng đang có nhiều chính sách hỗ trợ phát triển bưởi, cam và các loại cây có múi nhưng muốn vay vốn ưu đãi, nông dân phải có kế hoạch đầu tư, thuyết minh dự án và đặc biệt là phải có… hóa đơn đỏ (hóa đơn giá trị gia tăng). Trong khi đó, với những người nông dân, tới mùa vụ thường thuê lao động địa phương rồi trả tiền, thuê máy cày đất… thì việc lấy hóa đơn đỏ còn khó hơn “lên trời”. 

Tương tự, ông Võ Quan Huy, Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An cũng bức xúc với việc các trang trại trồng trọt, chăn nuôi của gia đình hiện được đầu tư rất công phu, tốn kém nhưng khi đem ra ngân hàng thế chấp, vay vốn thì chỉ định giá dựa trên… sổ đỏ. Không chỉ vậy, mức định giá của ngân hàng rất thấp. Ví dụ, 1 ha trồng cam, trồng bưởi của ông Huy có thể cho doanh số khoảng từ 700 – 750 triệu đồng/năm, nhưng khi đem thế chấp ngân hàng chỉ được định giá vài chục triệu đồng. 

Bên cạnh đó, thời hạn và hạn mức vay vốn không phủ hợp với chu kỳ sản xuất nông nghiệp. Chính sách tín dụng đến nay cũng chưa tích hợp được với hệ thống chính sách khác ở nông nghiệp nông thôn như bảo hiểm, vốn hóa đất đai, thị trường lao động… 

Thừa nhận những bất cập về thủ tục vay vốn đang tồn tại thời gian qua, ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó Giám đốc NHNN chi nhánh Tp.HCM cho biết, về nguyên tắc, các ngân hàng không giới hạn, không phân biệt vùng miền đối với việc xét duyệt dự án cho vay vốn.

Tuy nhiên, theo ông Minh, nhằm giảm tối thiểu nợ xấu, kiểm soát rủi ro, các ngân hàng thường ưu tiên những đơn vị có trụ sở, có tài sản thế chấp tại địa phương. “Hiện tại nhiều ngân hàng thương mại còn quá cứng nhắc trong việc áp dụng các quy định do NHNN ban hành, nhất là về hóa đơn giá trị gia tăng khi xét duyệt các dự án, gây khó khăn cho doanh nghiệp”, ông Minh ghi nhận.

Trong khi đó, hầu hết mô hình kinh tế nông thôn có sự rủi ro cao vì phụ thuộc vào thời tiết như: thiên tai, hạn hán, dịch bện, khả năng sinh lời thấp, ẩn chứa nhiều rủi ro trong kinh doanh, các phương án sản xuất kinh doanh chưa hiệu quả. Do đó, nhiều tổ chức tín dụng cho hộ trang trại vay vốn trong thời gian ngắn, mức vay thấp. Thậm chí nhiều doanh nghiệp bảo hiểm còn từ chối không muốn bảo hiểm cho lĩnh vực này. Điều này gây khó khăn cho quá trình sản xuất – kinh doanh của họ.

Cần những chính sách linh hoạt

Để rút ngắn khoảng  cách giữa chính sách và thực tế triển khai, cần đơn giản hóa các thủ tục và đặc biệt là vấn đề tài sản thế chấp.

Các cấp có thẩm quyền cần đẩy nhanh tiến độ, đơn giản hóa trình tự thủ tục cấp chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản trên đất, ghi nhận công trình nhà kính trên đất theo cấp hạng phù hợp trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp (đối với công trình nhà kính trên đất nông nghiệp). Mặt khác, Nhà nước cần có cơ chế định giá đất nông nghiệp với một số địa phương để tạo điều kiện cho khách hàng có cơ sở thế chấp cho khoản vay, bảo đảm đầu tư đủ vốn

Các ngân hàng cần tạo điều kiện, hướng dẫn nông dân để nông dân nắm được các chủ trương của Nhà nước và các quy định tổ chức tín dụng để có thể tiếp cận được nguồn vốn.

Bên cạnh đó, các mô hình sản xuất nông nghiệp phải chuyển đổi mô hình hoạt động, giải quyết được những hạn chế về nhân lực, xây dựng được mô hình sản xuất kinh doanh hiệu quả, khả năng áp dụng công nghệ để tạo sự tin tưởng từ ngân hàng, các tổ chức tài chính.

Theo chuyên gia Agritech

(Tham khảo: thoibaokinhdoanh.vn, nhandan.org.vn, cafef.vn )

Xem thêm